۱۴۰۰ مهر ۴, یکشنبه

تبارشناسی مدرنیته ایرانی:مبانی نظری استبداد در ایران

 

 

شاهو حسینی[1]

چکیده

اگر گوهر و محور اصلی مدرنیته در غرب به عنوان خاستگاه نظری و عینی آن، "سوژه" به مثابه انسان خودبنیاد، فاعل شناسا و عاقل‌است و می‌توان آن را تحولی سوبژکتیو نام نهاد، گوهر و محور اصلی مدرنیته ایرانی "ابژه" به مثابه انسان مطیع، وابسته و نابالغ است. جامعه به اصطلاح تجدد یافته ایران در کوران تقابل با سویه‌های ابژکتیو (مشخصاً نظامی و امپریالیستی) مدرنیته و در برابر شکستها و عواقب ناشی از توسعه­نیافتگی، خود را ناچار به مدرن شدن دیدند، این روبه‌رو شدن اما تنها در ویژگیهای عینی مدرنیسم خلاصه شد. جامعه ایران نوین برای تقابل با غرب پیشرفته و صاحب تجهیزات مدرن خود را نیازمند سلاح مدرن دیدند. در فقدان نگاهی رادیکال به تحولات نظری و معرفتی در غرب، که موجد تحولات در ساختارها و روندهای عینی شده بود، جامعه ایران در صدد تحول در ساختارها و روندهای عینی برآمد. بنابراین اگر مهم‌ترین ویژگیهای مدرنیته غربی انسان‌گرایی، عقل‌گرایی، اصالت فرد و سکولاریسم بود، مدرنیته ایرانی هیچکدام از این ویژگیها را نتوانست نهادینه کند، زیرا اگر در غرب گسستی معرفتی باعث شد تا اندیشه، جامعه و انسان مدرن شوند، در ایران در غیاب این گسست معرفتی تنها جلوه‌های ظاهری مدرنیسم مورد توجه قرار گرفت. به این ترتیب اگر مدرنیته در غرب موجد آزادی، اومانیسم، دمکراسی و پیشرفت شد، شبه مدرنیته ایرانی موجد امپریالیسم، استبداد، شکافهای اتنیکی و بحرانهای سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی گردید. به عبارتی کوتاه می­توان گفت اگر مدرنیته در بخشی از جهان به رهایی انجامید، در ایران موجد سلطه‌گری شد.

ادامە مقالە در لینک زیر:
https://govartishk.com/wp-content/uploads/2021/09/%DA%98%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%95-%D9%A5%D9%A9-%D9%A6%D9%A0.pdf



[1] - روزنامه‌نگار/ ایمیل نویسنده: shaho_huseni@yahoo.com

دەرکەوتنی بناژوێخوازی ئایینی لەپاش سەرکەوتنی شۆڕشی گەلانی ئێران

 وتوو وێژێک لەتەک کوردکاناڵ شۆڕشی گەلانی ئێرانی ئەگەرچی لەسەرتادا، شۆڕسێک بۆ ئازادی، دیمکراسی و مافی مرۆڤ بوو، بەڵام هەر زوو ئاخووندەکان و ب...