۱۴۰۳ فروردین ۱۶, پنجشنبه

ڕۆژهەڵاتی‌کوردستان‌ و قەیرانی‌ڕێبەڕی

 









شاهۆ حوسێنی

ڕەنگە هەتا ئەمڕۆکەش هیچ چەمک‌و وشەیەک هێندی "کاریزما" بۆ شرۆڤەو پێناسەکردنی ڕێبەڕان لەکاتی قەیران‌و لەکەشی شۆڕش‌دا ڕوونکەرەوە و چەسپاو نەبووبێت‌و کەڵکی لێ‌وەرنەگیرابێت. کاریزما ئاماژەیەکە بۆ سرنج‌ڕاکێشی و تایبەت‌مەندی‌گەلێکی درەوشاوە و بەرچاوی‌تاک‌و کەس‌گەلێک کە دەتوانن سرنجی گشتی و ڕێزی گشتی کۆمەڵگایەک یان کۆمەڵە مرۆڤێک بۆلای خۆیان ڕابکێشێن و بتوانن شوێندانەری کۆمەڵایەتی و گشتیان هەبێت. لەنێوندی سەدەی بیستەم‌ڕا چەمکی "کاریزما" بوو بە چەمکی دیار و مسۆگەر بۆ پێناسەی هەڵکەوتە سیاسێکان کە توانایی ڕێکخستن و کارتێکەری کەم‌وینەیان لەناو کۆمەڵگادا هەیە. چەمکی کاریزما لەڕاستی‌دا پێناسەی مرۆڤ یان مرۆڤ‌گەلێکە کە بان ئیرادەی مرۆڤەکان، ئەوان دەخاتە ژێرکارتێکەری ئیرادەی خۆی و تاکەکان دەبنە شوێة‌کەوتەی.

بێ‌گومان کاریزما یەکێک لەگرینگ‌ترین تایبەت‌مەندێکان و بنەماکانی کەسایەتی تاک و رێبەڕێکە کە دەتوانێ شوێن‌دانەر و خاوەن هێژمۆنی بێت لە کۆمەڵگادا، واتە یەکێک لەگرینگ‌ترین و سەرەکی‌ترین تایبەت‌مەندێکانی مرۆڤە بۆ وەدەست‌هێنانی دەسەڵات و هێژمۆنی کۆمەڵایەتی و سیاسی. لەڕێی ئەم تایبەت‌مەندێوە مرۆڤی کاریزما توانای ڕاکێشان و ریکخستنی مرۆڤەکانی لەدەوری خۆی هەیە، بەجۆرێ لەگەڵ ئەوەدا زۆر جار مرۆڤی کاریزما لەگەڵ‌ئەوەدا کە خاوەن هیچ پلەوپایەکی فەرمی و بۆرۆکراتیک نیە، بەڵام دەنگی لەناو کۆمەڵگادا هێژمۆن‌ترە لە خاوەن پلەکان و بەرچاوترە و درەوشاوەترە، هەر بەم پێیەش گۆییەکان زیاتری دەبیسن و چاوەکان ڕوون‌تری دەبینن. کەم نین ئەم کەسایەتیانەی لە کوردستانی رۆژهەڵات کە لەگەڵ ئەوەدا تۆزی مێژوو لەسەر ژیان و زەمەنیان‌ نیشتوە بەڵام هێشتا لە ئاسمانی خەیاڵ و هەستی کوردستان‌دا دەدرەوشێنەوە: شەهید سمکۆ، شەهید قازی موحەممەد، شەهید دکتۆر قاسملوو، شەهید کاک فوئاد، شەهید دکتۆر شەفیعی‌و ........

ڕێبەڕی‌کاریزما:

دەرکەوتنی ڕێبەڕی کاریزما بێ‌گومان لەلایەک بەرهەمی دۆخی تایبەتی کۆمەڵایەتی و سیاسی هەر کۆمەڵگایەکن، واتە بەرهەمی دەرکەوتن، پەرە و قوڵ‌بوونەوەی قەیرانی کۆمەڵایەتی و سیاسی ناو کۆمەڵگەکانن و لەلایەکی‌تریش بەرهەمی دۆخی لەباری کۆمەڵایەتی و سیاسی کۆمەڵگەکانن، واتە قەیران وەک پێش‌بەستێنێک و سەرچاوەی پێویستی و نیاز کۆمەڵگا هان دەدات بۆ دەرخستنی کاریزما و هەمیش ڕەخسانی کەش و هەویەکی تایبەت دەبێتە بەستێن بۆ دەرکەوتنی کەسایەتی کاریزما. بۆ وێنە قەیرانی پاش شەهید بوونی کۆماری کوردستان، شەهیدبوونی پێشەوای کورد و بەشێکی زۆری ڕێبەڕان و کەسایەتێ سیاسێکانی کوردستان وەک قەیران کەش و هەوایەکی لەباری خوڵقاند بۆ دەرکەوتنی شەهید دکتۆر قاسملوو وەک کاریزما لە داهاتوودا و هەمیش سەرکەوتنی شۆڕشی گەلانی‌ئێران و ڕووخانی حکوومەتی پاشایەتی وەک بەستێنێکی لەبار بەستێن و زەمەنێک بوو بۆ دەرکەوتنی چەندین کەسایەتی کاریزما لە کوردستان. ئەوەی لەم ناوەدا زۆر گرینگە لە تەنیش قەیران و بەستێنی گوونجاو وەک تایبەت‌مەندی زەرووری و پاڵنەر، تایبەت‌مەندی هوڵکەوتەیی مرۆڤەکان دەشێ بگوترێ شوێن‌دانەرترین تایبەت‌مەندیە، واتە مرۆڤێکی کە وەک مناڵی سەردەم و کۆمەڵگای خۆی دەردەکەوێت و پسپۆڕێکی کارامەیە کە هەم لەباری زەینێوە ڕێگاچارە و عیلاجی پێیە و هەمیش بەکردەوە و لە پراکتیک‌دا بوێرانە دێتە مەیدان قۆڵی هیممەت هەڵدەماڵێت بۆ چارەسەری قەیران. گرینگ‌ترین تایبەت‌مەندی ڕێبەری کاریزما ئاڵوگۆڕی‌خوڵقێن و نوێ‌خواز بوونە، واتە مرۆڤێکی کە لەڕێی متمانە بە زانست و عەقڵی بیرمەندانە هەست بە پێویستی ئاڵوگۆڕی زەینی لە کۆمەڵگادا دەکات و جیهانێکی زەینی و نەزەری جیاواز دەخاتە ڕوو. دەشێ بگوترێ کە ئەمە خاڵی گەوهەری کەسایەتی و ڕێبەڕانی کاریزماتیکە، ئەوان بەپشتیوانی جیهانی زەینی، زانست و تێشووی مەعریفی و نەزەری حەولی گۆڕێن بنەما نەزەری و مەعریفێکانی کۆمەڵگا دەدات و زەین و مەعریفەیەکی ئەڵتڕناتیڤ بەرهەم دهێنێت و دەیکاتە جێگرەوەی زەین و ئەندێشەی ماوە بەسەرچوو. واتە دوو لێ‌کەوتەی ڕیبەڕانی کاریزماتیک لەگەڵ مرۆڤ ئاسایی ئەمەیە و کە سەرەتا تێ‌دەگات لە زەین و ئەندێشەی کۆمەڵگا کۆن و ماوە بەسەرچوە، واتە لگەڵ ئەمرۆیی و ئێرەیی نیە، دووهەم حەول دەدات بە فۆڕم‌دان بە ئاسۆیەکی مەعریفی و زەینی کۆمەڵگا لە سەرلێ‌شێوای زەینی دوور بکاتەوە، لێ‌کەوتەی دووهەم ئەوەمەیە، تێ‌دەکۆشێت بۆ چەسپاندن و مسۆگەرکردنی زەین و ئەندێشەیەکی نوێ و بەڕۆژ.

 

 

قەیرانی‌ڕێبەڕی لە ڕۆژهەڵاتی‌کوردستان

شەهیدبوونی بەشی هەرە زۆری ئەو ڕێبەڕانەی کە دامەزرێنەر، پەرەپێ‌دەر و ڕەچاوکەری هزر و ئەندیشەی نوێ بوون بۆ کۆمەڵگای ڕۆژهەڵات، کەمپ‌نشین بوونی حیزبەکانی ڕۆژهەڵات لە باشوور، پەرەی دیاردەی بۆرۆکراتیک لەنیو حیزبەکان بەهۆی نیشتەجێی، هێژمۆنی ڕکابەڕێتی و دەسەڵات‌خوازی لەناو حیزبەکانی کوردی لەپاش کەمپ‌نشینی لەڕەوتی کۆنگرەکانی حیزبی‌دا، دابڕانی بەردەوام لەنێو حیزبەکان و چەقبەستوویی هزری و مێژویی دەشی وەک گرینگ‌ترین هۆکارەکانی بەتاڵ بوونی حیزبەکان لە کەسایەتی کاریزما، واتە پەرەی ڕکابەرێتی و هێژمۆنی ڕکابەرێتی ناوخۆیی لەناو حیزبەکان بەسەر شۆڕش و شۆڕشگێڕایەتی لەڕاستی‌دا جۆرێکی بێ‌نیازی لەناو حزیبەکانهدا بەرهەم هێنا بەنیسبەت مرۆڤ و کەسایەتی هەڵکەوتە، هەروەها لەکاتی شۆڕش و لەگەرمەی شەڕی چەکداریش‌دا بەهۆی لەئارادبوونی چەند ڕێبەڕ و کەسایەتی کاریزما لەناو حیزبەکان‌دا هەستی پێویستی بە پێشمەرگە و مرۆڤی پراگماتیسم نەتەنیا جۆرێک بێ‌نیازی بە تاکی هەڵکەوتی هزری لێ‌کەوتەوە کە حەتتا جۆرێک دژایەتی و بەسووک دیتنی هەڵکەوتەی هزریشی لێ‌کەوتە، لەتەنیشت ئەم دیاردانە یارگیری بۆ هێژمۆنی و بەدەسەڵات گەیشتن و پاراستنی دەسەڵات دیاردەیەکی نەباشی تری لێ‌کەوتەوە، ئەویش مەیدان دان بە تاک و مرۆڤی ناتەبا لەگەڵ پۆستەکان و بڕەودان بە تاکی گوێ‌ڕایەڵ، لەئاکام‌دا سەرکووت و سەرکۆنەکردنی تاکی هەڵکەتە بەهۆی هەست بە مەترسی کردن لەلایەن ڕێبەڕانی نوێی حیزبەکان. واتە دەشێ بگوترێ کە ڕیبەڕانی نوێی حیزبە کوردێکانی ڕۆژهەڵات نەتەنیا خۆیان لەباری هزر و ئەندێشە هیچ کۆکیەک و تەباییەکیان لەگەڵ دۆخی ئیستای ڕۆژهەڵات نیە و خاوەنی هیچ جیهانێکی هزری سەربەخۆ و تازە بنیادنراو نین، کە لەهەمان کاتیشا هیچ ڕاوێژکارێکی کارمە و هەڵکەوتە کە بتوانێ ئەم کەمایەسێیان بۆ قەرەبوو بکاتەوە بەدەورەوە نیە، هەرچی دەکرێت و هەر هەڵسووکەوتێک تەنیا ئامانجی هێژمۆنی‌خوازای و بەمەبستی ڕادیکاڵ‌تر کردنی دەز و پەرەی هێژمۆنی خۆیانە لەکۆمەڵگا بەبێ گرینگی‌دان بە ئاڵوگۆڕی هزری. کلتووری و مەعریفی کۆمەڵگا بەبێ ڕەچاوکردنی پرەنسیپە زانستیە کۆمەڵایەتی و سیاسێکان بۆ خەبات و بەرخۆدان بەدژ دەسەڵاتێک کە بەدەیان ستراتژیست، ناوەندی توێژینەوەی زانستی و ستراتژیکی لەناو خۆ لە دەرەوە لەخزمەت‌دایە. لەڕاستی‌دا قەیرانی ڕێبەری بە مانای غیابی کەسایەتی کاریزما کە هەڵگری جیهانێکی مەعریفی و زانستی بەڕۆژ بێت، پشتیوانی و عەقەبەیەکی زانستی و مەعریفی‌جێگای متمانەی بەڕۆژی هەبێت، ئەمرۆکە ڕەنگە گرینگ‌ترین خەساری شەقامی سیاسی ڕۆژهەڵات بێت.


۱۴۰۳ فروردین ۱۱, شنبه

رۆژێک کە دەستی تاوان مەشخەڵی یەکسانی و دێموکراسیی کوژاندەوە


لەم دیمانەیەک‌دا لەتەک کوردکاناڵ وڵامی ئەم پرسیارانەم داوەتەوە


1. ئایا دەکرێ کۆمار بە ڕێبەرایەتیی پێشەوا وەک تاقەهەناسەدانی دێموکراسی و یەکسانیی نەتەوایەتی لە مێژووی ئێران ئەژمار بکرێ؟
2. کۆماری کوردستان چەندە خاوەنی ڕەوایی کۆمەڵایەتی بوو؟
3. ئەو ئیدیعا چەندە ڕاستە گەر بڵێین یەکێک لە هەوڵەکانی پێشەوا گەڕاندنەوەی سنوورە ناسنامەییەکان بووە لە ئێراندا؟
4. ئایا کۆمار و پیشەوا توانیان دەلاقەیەکی نوێ بەڕووی نەتەوەکانی ئێران بکەنەوە؟ لەڕووی خۆناسینی هزری بۆ ئەستاندنەوەی مافەکانیان؟








 

۱۴۰۲ اسفند ۲۲, سه‌شنبه

رووخان: چارەنووسی کۆماری ئیسلامی یان کۆمەڵگا؟

 









شاهۆ حوسێنی

 

شۆڕشی گەلانی‌ئێران ئەگەرچی شۆڕشێک بەدژ پاوانخوازیتی دەسەڵاتی سەڕەڕۆی پاشایەتی لەئێران بوو، واتە شۆڕشێك بۆ ئازادی، مافی مرۆڤ و پەرەی مرۆڤایەتی لە کۆمەڵگادا بوو، بەڵام هەر زوو لەلایەن ئایینخوازەکانەوە دەسەتی بەسەردا گیرا و بە کۆدەتای ئاخوونەدەکان، دەسەڵاتی کۆمەاری ئیسلامی بە تایبەت‌مەندی ئاخووندتەوەرەیی دەرکەوت. یەکەم چەخماخەی ڕووخاندنی کۆمەڵگا و ملکەچی ئەمری دینی‌کردنی تاک و کۆمەڵگا دوو حەوتە پاش شۆڕشی گەلانی ئێران و لە ڕۆژی حەوتی مانگی ڕەشەممەی ساڵی ٥٧ بە هەڵوێستی خوومەینی لەمەر هەڵوەشاندنەوەی یاسای پشتگیری لە بنەماڵە و ئیجباری کردنی حیجاب لێ‌‌درا. ڕۆژێک بەر لە دەست‌پێ‌کردنی ڕێوڕەسمەکانی ڕۆژی جیهانی ژن، خوومەینی لە لێدوانێك‌دا لە قوتابخانەی ڕفاە ڕایگەیاند لە لەمەودوا ژنان پێویستە بە حیجابی ئیسلامێوە لەسەر کارەکانیان دەوام بکەن. بەدژ ئەم هەڵوێستەی خومەینی نزیکەی هەشت هەزار ژن لەبەردەم زانستگای تاران خۆپێشاندانیان کرد. ساڵی دوایی دەسەڵاتی ئاخووندی و دەست و پێوەندێکانی بە هێرش کردنە سەر مافخوازی ژنان لەلایەک و مافخوازی و ئازادی خوازی گەلی کورد حەولەکانیان بۆ ڕووخاندنی کۆمەڵگا بەربڵاوتر و بەرفراوانتر کردەوە، دەیەی شێستی هەتاوی هێرش بۆ سەر هەموو هێز و ڕیکخراوە دژبەرەکانی دەسەڵاتی ئاخووندی بەربڵاوتر، ڕادیکاڵ‌تر و خوێناوی‌تر بوو، لە کوردستان ڕژێم لەهیچ جینایەتێک خۆی نەدەپاراست بۆ سەرکووتی کوردستان و لەناوەندیش بەربڵاوی گرتن و لەسێدارەدان چاوەڕوان نەکراوبوو.

حەولەکان بۆ وێڕان کردنی کۆمەڵگا بەدرێژایی تەمەنی کۆماری ئیسلامی دەوامی هەبوو و بە شیوەگەلی جۆراوجۆر ڕەچاو دەکرا، لەسێداردەانی بەهەزاران زیندانی لە زیندانەکانی کۆماری ئیسلامی‌دا، قەتڵەکانی زنجیرەیی لەناوخۆ و دەرەوە، تێرۆر و تۆقاندنی دژبەران لە دەرەوە و لەناو کۆمەڵگا، ئیسلامی‌کردنی ناوەرۆکی وانەکانی زانکۆ و قوتابخانەکان، هەمووی ئەمانە بەمەبستی وێرانی کردنی کۆمەڵگا بۆ سەپاندنی حوکم و پاوانخوازێتی دەسەڵاتی ئایدۆلۆژیک تەنیا بەیەک مەبەست بەڕێوە دەچوو، ئەویش پێش‌گرتن لە رووخنی دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی. کۆماری ئیسلامی بەبەردەوامی شەرعییەت و مەقبووڵییەتی حەتتا لەناو لایەنگرانی ڕدیکاڵی خۆی لە دەست‌دەدا و ئەمەش مەترسێکی گەورە بوو بۆ بەرەو ڕووخان و هەڵدێر چوونی دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی، بە کورتی دەشێ بگوترێ لەناو ژێئۆپۆلەتیکی ئێران‌دا یان دەبێ دەسەڵات بڕووخێت یان کۆمەڵگا، دەسەڵاتی پەهلەوی نەیتوانی کۆمەڵگا بڕوخێنێت و لەئیاکام‌دا خۆی ڕووخا.

کۆماری ئیسلامی‌ ئەگەرچی زێدە لەچل ساڵە حەولی ڕووخاندنی کۆمەڵگا دەدات، بەڵام بە دوو هۆکار نەیتوانیوە: یەکەم بەرتەسک بوونەوەی بەردەوامی جەغزی لایەنگران و کۆڕگێڕانی دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی. دووهەم بەربەرەکانی و خەباتی بەردەوام و بەربڵاوی کۆمەڵگا کە دوو لە دیارترین تیری کە لە جەرگی کۆماری ئیسلامی کەوت لەم یەک  ڕابڕدوو دا شۆڕشی ژن، ژیان، ئازادی و تەواوکەری فڕێ‌دانە ناو زبڵدانی بێ‌شەرعحیەتی دەسەڵات لە هەڵبژاردنی فەشەڵی ڕەشەممەی ئەم ساڵ بوو، کە پارڵمانی ئێران بوو بە نوێنەری ژێر دەلەسەدی کۆمەڵگا و لەزۆر شوێنان دەنگی باتڵ دوو و سێ بەرامبەری دەنگی بەربژێرانی وەدەست هێنا، بەم شێوەیە ئەوەی تا ئێستا ڕوونە ئیئرادەی کۆمەڵگا بۆ ڕووخاندنی دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامیە، پرۆسەی بەربەرەکانی بۆ ڕووخاندنی کۆماری ئیسلامی بەبەردەوامی پەرە دەستێنێت و بەهێزتر و بەربڵاوتر دەبێت و پڕۆژەی دەسەڵات بۆ ڕووخاندنی کۆمەڵگا رۆژ دەگەڵ ڕۆژ لاوازتر، سیزتر و بێ‌هێزتر دەبێت.

 

 


۱۴۰۲ بهمن ۲۲, یکشنبه

دەرکەوتنی بناژوێخوازی ئایینی لەپاش سەرکەوتنی شۆڕشی گەلانی ئێران

 وتوو وێژێک لەتەک کوردکاناڵ

شۆڕشی گەلانی ئێرانی ئەگەرچی لەسەرتادا، شۆڕسێک بۆ ئازادی، دیمکراسی و مافی مرۆڤ بوو، بەڵام هەر زوو ئاخووندەکان و بناژوێخوازە ئایینێکان توانیان دەستی بەرسەردابگرین بەم هۆکارانە:

1-    دەور و نەخشی ئایین دەور و نەخشێکی پیشینیە، بەجۆرێ کە ئایین وەک ئێپیستمە بنەمای هەرجۆرە ئایدە و ئەندێشەیەکە لەهەناوی تاکی ئیرانی‌دا

2-    دەسەڵاتی پەهلەوی ئەگەرچی حەولی بەڕواڵەت مۆدێڕن‌کردنی ئیرانی دەدا بەڵام بەهیچ شێوەیەک ئەمە بەمانای سێکۆلاریزەکردن و حەول بۆ پەرەی سێکۆلاریزم نەبوو، بەهۆی ئەوەکە حەمەڕەزاشا بەردەوام پێ‌داگری لەسەر ئایین، دەور و نەخشی ئایین و بەهێزکردنی کارکردەکانی ئایینی دەکرد، بە دژ چەپەکان

3-    لەپێش‌نووسی یەکەمی یاسای بنەڕەتی ئێران، ئایین و ئاخووند بەهیچ شێوەیەک ئەوەندە هێژمۆن و خاوەن دەسەڵات نەبوون، ئیبراهیمی یەزدی وەک کەسێکی ئایینی بناژوێخواز بۆ لەمەیدان بەدەرکردنی چەپەکان، دێمۆکراتەکان و دژە ئایینێکان، خومەینی هێناوە ناو کایەی سیاسی و لە پێش نووسی دووهمە‌دا ویلایەتی فەقیه و ئاخووند دەور و نەخشێکی گرینگیان پەیدا کرد.



۱۴۰۲ بهمن ۱۵, یکشنبه

تقابل عمق استراتژیک کردستان و ایران













(بازخوانی زمینهای استراتژیک کشتار و سرکوب ملت کرد)

شاهو حسینی

محدودیت‌ها و ضعفهای ژئوپلیتیک ایران که برآیند فقدان عقلانیت استراتژیک، تمامیت‌خواهی سیاسی، ناکارآمدی سیاسی، فاشیسم ملی و دینی در ایران می‌باشد، وضعیت شکنندە و آسیب‌زایی را برای حاکمیت‌سیاسی در ایران رقم زدە است، در واقع نادیدە گرفتن و چشم بستن بر تکثر ملل، ادیان، فرهنگها و ..... در ایران موجب شدە کە ژیوپلیتیک ایران بە تهدیدی جدی برای حاکمیت سیاسی تبدیل شود. تلاش برای انکار و استحالە هویت‌های ملی در هویت دیگری شاید بزرگترین عامل در شکل‌گیری شکاف هویتی و ملی در ایران در تقابل با حاکمیت شبەملی ایرانی ‌باشد. بدون شک تداوم تاکید و ابرام حاکمیت بر اشتباهات یک سدە گذشتە، چشم‌پوسیدن بر تناقضات، تدوام ناآگاهی سیاسی، پافشاری بر سنت‌گرایی و دشمنی با نگاه مدرن به پدیدارهای موجود در جغرافیای سیاسی موجبات تداوم تنش سیاسی در داخل ایران، خسران سیاسی و تهدیدات مکرر ژئوپلیتیکی برای ایران بە همراە داشتە است. این وضعیت حاکمیت در ایران را از نعمت مشروعیت و مقبولیت مردمی محروم کردە و در واقع مستحکم‌ترین رکن عمق استراتژیک را از حاکمیت در ایران گرفتە است، تداوم تقابلات با غرب و تحریمهای ویرانگر، نابودی اقتصاد داخلی، تضعیف توان تولیدی و توقف پیشرفت صنعتی در ایران، هم موجبات انزاوی بین‌المللی را فراهم کردە، هم توان معیشتی و رفاهی مردم را بە شدت آسیب‌پذیر کردە، بنابراین حاکمیت در ایران از دومین رکن مهم برای داشتن عمق استراتژیک کارآمد نیز محروم شدە است.



 

عمق استراتژیک ایران:

جمهوری اسلامی حاکمیتی است با ویژگیهای تمامیت‌خواهی در حوزە سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی، انسداد تمامی حوزەها و هژمونی مطلق و بلامنازع در تمامی حوزەها، نظامی ایدئولوژیک کە جهان مفهومی، معنایی و ذهنی خود را حق مطلق پنداشتە و گسترش جهانی آن را وظیفە و آرمان خود می‌پندارد. این نظام هم در داخل در تقابل با جامعە و طبقات و اقشار اجتماعی است، هم در خارج در تقابل با قدرتهای جهانی و منطقەای است. جمهوری اسلامی حکومتی است با خصلت مافیایی کە منافع ملی را بە منافع گروهی تقلیل دادە، بەهمین دلیل از پشتبانی مردمی و اجتماعی بی‌بهرە است، عمق استراتژیک آن بەجای اینکە پژواک منافع ملی و مردمی باشد، در خدمت تثبیت قدرت حکومتی و گارانتی تداوم جمهوری اسلامی است. مولفەهای عمق استراتژیک ایران عموما محصول توهم خودبرتربینی و خودبزرگ‌بینی صاحبان قدرت در ایران است، برای نمونە آنها در توهم خود ایران را از نظر فرهنگی، اعتقادی و دینی در مرکز جهان اسلام می‌بینند، آنها در توهم خویش با تکیە بر فرهنگ اسلامی خود معتقدند که ایران پیوند عمیقی نەتنها با کشورهای اسلامی خاورمیانە دارد، کە عمق ارتباط انها بە آفریقا هم کشیدە شدە. در واقع چارچوب عمق استراژیک ایران بر اساس این توهمات بنیان نهادە شدە و در آن بە مورد زیر تاکید شدە: اول در بعد داخلی بەدلیل وسعت جغرافیایی ایران و عدم مشروعیت و مقبولیت حکومت، اهمیت ضرورت برخورداری از پدافند عامل گستردە و قوی برای سرکوب هرگونە نارضایتی و اعتراضی بەشدت افزایش دادە، بەهمین دلیل است کە جمهوری اسلامی بزرگترین سرامیەگذاریها را در توسعە نیروهای نظامی و شبەنظامی، تجهیز گروههای شبەنظامی وابستە بە سپاە کردە، تا در مواقع ضروری برای حفظ نظام بە میدان آوردە شوند. دوم در بعد خارجی جمهوری اسلامی از یک سو ایران را محل تلاقی اروپا و آسیا می‌پندارد و از سوی دیگر شاهراە دسترسی کشورهای آسیای میانە و قفقاز بە آبها آزاد و بر اساس همین توهم نیز خود را در بطن تحولات و ارتباطات جهانی می‌بیند. اما در عمل آنچکە بر وضعیت سیاست خارجی جمهوری اسلامی حکمفرماست، ترس از شدت توسعە در کشورهای عرب حاشیە خلیج فارس، اقتدار اسرائیل، ترکیە و جهش قدرت نظامی و سیاسی آذربایجان است، ایران در خاورمیانە ساختار طرح عمق استراتژیک خود را بر توسعە و گسترش گروههای نیابتی و تروریستی در سراسر خاورمیانە و ایجاد تهدیدات امنتی برای کشورهای منطقە و کشورهای فرامنطقەای از طریق تهدید تجارت جهانی از طریق آبهای خلیج فارس، دریای عمان و تنگە باب‌المندب بنیان نهادە است. ایران در کشورهای عراق، سوریە و لبنان از طریق گروههای نیابتی درصدد ایجاد امنیت پایدار برای خود است، در واقع جمهوری اسلامی در توهمات خود با بەآتش کشیدن منطقە درصدد ایجاد حاشیە امن برای خود است.

 

عمق استراتژیک کردستان

کردستان بەسان یک مفهوم، یک اندیشە و بخشی از ذهن کردی فرم دهندە بە ناسیونالیسم کردی هیچگاه طی یکصدسال گذشتە در هویت برساختە ایرانی جذب نشدە و تبدیل بەبخشی از این هویت فارسی نشدە. در واقع کردها طی بیش از یکصدسال گذشتە بزرگترین مانع در شکل‌گیری فرمی برساختە با عنوان ملت ایرانی بودەاند، این ممانعت در واقع منجر بە خنثی شدن آرمان و آرزوهای حکومت در ایران برای فرم دادن بە ملتی مطیع و گوش بە فرمان بە عنوان ستونی مستحکم و اساسی برای گسترش عمق استراتژیک خود در داخل شدە است. کردستان و کورد نە تنها هیچ‌گاه بخشی از پلان عمق استراتژیک ایران برای گسترش هژمونی دیکتاتوری خود در داخل و در منطقە نبودە بلکە هموارە در تقابل با آن با تمسک بر ملی‌گرایی کردی، دمکراسی‌خواهی و آزادی‌خواهی با تعیین فضای عمق استراتژیکی کردی بە تقابل با عمق استراتژیک ایرانی برخواستە است. کردستان اگرچە در ظهار بخشی از ژئوپولیتیک ایران بودە و هست، اما هیچگها بخشی از هویت و ذهن ایرانی نبودە و طی بیش از یکصدسال گذشتە مبارزە برای حق تعیین سرنوست، تبیین و تعیین مسقتلانە هویت و بودگی خود کردی، پلان عمق استراتژیک ایرانی را بە چالش کشیدە، اگرچە ایران امروز داعیە نفوذ و هژمونی مطلق در خاورمیانە را دارد، اما در کردستان، جایی کە از نظڕ ژیوپولیتیک بخشی از مرزهای جغرافیایی ایران تشکیل می‌دهد عمق استراتژیکش بە مانع بزرگ و سترگی با نام ناسیونالیسم کردی، جنبش دمکراسی‌خواهی و آزادیخواهانە کردستان برخورد کردە و بەگل نشستە است.

مولفەهای عمق استراتژیک کردی همچون تلاش برای بروز سوژە کردی، خوبنیادی هویت کردی، تاکید بر پلورالیزم سوژەها در ایران، تقابل با استبداد و دیکتاتوری، تلاش برای دمکراتیزاسیون، هویت زدایی از شبە ملت برساختە ایرانی، تقابل با سنت‌گرایی و تاکید بر مدرنیتە سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی دقیقا در نقطەمقابل مولفەهای عمق استراتژیک جمهوری اسلامی قرار می‌گیرند. بنابراین آنچە میان کردها و ایران در حال رخ دادن است تقابل عمقهای استراتژیکی است، کە یکی درصدد فرم دادن بە جامعەای سنتی، مطیع و برساختە است و آن دیگری درصدد فرم دادن بە فرد بە مثابە سوژە، پلورالیزم، دمکراسی، آزادی و برابری در جامعە است. به همین دلیل است شاید که کردستان برخلاف بسیاری از دیگر ژیوپلیتیکهای خاورمیانه نە تنها هنوز تبدیل به بخشی از عمق استراتژیک ایران نشدە، بلکە بە تقابل با آن برخواستە و خود دارای عمقی استراتژیک می‌باشد.



منبع: روزنامە کوردستان شمارە ٨٦٤



۱۴۰۲ بهمن ۲, دوشنبه

ئەرک و کارکردەکانی ڕۆژنامە و میدیا لە کۆماری کوردستان‌دا

 

ئەساسەن ڕۆژنامەو میدیا لە هەر کۆمەڵگایەک‌دا و لەهەر چاخ و سەردەمێکی مێژویی‌دا ڕۆڵ و ئەرکی جیاواز دەگێڕێت. لە کۆمەڵگا دێمۆکراتیکەکان بە کۆڵەکەی چوارەمی دێمۆکراسی پێناسەدەکرێت، بەشیکە لە حەوزەی گشتی و ئۆرگانی کۆمەڵگای مەدەنیە، لەکۆمەڵگا دیکتاتۆڕەکان‌دا دەسەڵاتە دیکتاتۆڕەکان وەک کەرەسەیەک بۆ کۆمەڵگرکردنی کۆمەڵگا لەناو ئایدە و فامی حاکمییەت‌دا کەڵکی لێ وەردەگیرێت. دژبەرانی دەسەڵاتە دیکتاتۆڕەکان وەک کەرەسەیەک بۆ بەرهەم‌هێنانی فام و ئاگایەک دژبە حاکمییەتی دیکتاتۆڕ کەڵکی لێ‌وەردەگرن.

ڕۆژنامەی کوردستان لە کوردستانی سەردەمی کۆماری کوردستان‌دا چەند ئەرکی گرینگی هەبوە:

یەکەم: دەرخستنی هزر و ئەندێشەی گشتی

دووهەم: گوتارسازی، واتە بەرهەم‌هێنانی گوتارێکی کوردانە و نەتەوەییانە بە دژ گوتاری ئێرانیستی

سێهەم: پەرەپێدانی گوتاری نەتەوەیی لە کۆمەڵگادا و لەناو تاکی کوردا

چوارەم: کۆمەڵگرکردنی تاکی کورد لەناو زەین و گوتاری کوری‌دا

بەگشتی دەشێ بگوترێ کە ڕۆژنامەی کوردستان لەتەنیشت دیاردەکانی‌تری ناو کۆماری کوردستان ئەرکی نەتەوەسازی لەئەستۆ بوو.



ڕۆژهەڵاتی‌کوردستان‌ و قەیرانی‌ڕێبەڕی

  شاهۆ حوسێنی ڕەنگە هەتا ئەمڕۆکەش هیچ چەمک‌و وشەیەک هێندی "کاریزما" بۆ شرۆڤەو پێناسەکردنی ڕێبەڕان لەکاتی قەیران‌و لەکەشی شۆڕش‌دا...